Yeni evli bir çift vardı. Evliliklerinin daha ilk aylarında, bu işin hiç de hayal ettikleri gibi olmadığını anlayıvermişlerdi.
Aslında birbirlerini sevmiyor değillerdi. Son zamanlarda o kadar sık olmasa da, evlenmeden önce sık sık birbirlerini çok sevdiklerine dair ne kadar da dil dökmüşlerdi. Ama şimdilerde, küçük bir söz, ufak bir hadise aralarında orta çaplı bir kavganın çıkmasına yetiyordu.

Bir akşam oturup, ilişkilerini gözden geçirmeye karar verdiler. Her ikisi de, boşanmayı istememekle beraber, işlerin böyle gitmeyeceğinin farkındaydılar. Erkek, "Aklıma bir fikir geldi" dedi. "Bahçeye bir agaç dikelim ve eğer bu agaç üç ay içinde kurursa boşanalım. Kurumaz da büyürse bunu bir daha aklımızdan geçirmeyelim. Bu süre içinde de ayrı ayrı odalarda kalalım."
Bu ilginç fikir hanımının da hoşuna gitti. Ertesi gün gidip bir meyve fidani aldılar ve birlikte bahçeye diktiler. Aradan bir ay geçti. Bir gece bahçede karşılaştılar. Her ikisinin de elinde içi su dolu birer bidon vardı.

 

Prof. Dr. Osman Müftüoğlu, bir çok insanın korkulu rüyası olan 'inme'nin önlenebileceğini ve bunun yollarını yazdı.

 

İnme, özellikle Batı toplumlarının sık karşılaştığı -ama ne hikmetse- ikinci planda bıraktığı önemli bir sağlık problemi.

 

Gelişmiş ülkelerde kanser ve kalp hastalıklarından sonra ölüm nedenleri arasında 3. sırada gelir. Çoğu kez önlenebilen sorunlardan kaynaklanan bu sağlık problemi hakkında bilgi edinmek istiyorsanız, bu yazıyı dikkatle okumalısınız. İnmenin çoğu kez damarsal yaşlanmanın doğal bir sonucu değil, bir hatalar zinciri ve boş vermelerin sonucunda geliştiğini unutmamalısınız.

 

BELİRTİLERİ NELER

 Hikaye genellikle üç aşağı beş yukarı aynıdır: Çoğu kez uyku sırasında oluşan süreçlerle beyin damarları pıhtılarla kapanmakta veya çatlayıp kanamakta, hastalar uyandıklarında ellerini kollarlını kullanamayıp konuşma güçlüğü yaşamaktadır. Tıp dilinde "trombotik inme" olarak tanımlanan bu durumun bazı istisnaları da vardır. Beyin damarlarının yırtılması, çatlaması veya açılması sonucu oluşan kanamalara bağlı inmelerde ise tablo daha ağırdır: Hastaların çoğunda bir süre önce yaşanmış bulantı, kusma, baş ağrısı, denge kaybı, konuşma güçlüğü gibi şikayetler ve hikayelerinde çoğu kez tedavi edilmemiş bir hipertansiyon vardır. Ne sebeple meydana gelirse gelsin en sık görülen belirti, vücudun bir yanında kol ve ayakların tutmaması, görev yapamamasıdır. İkinci yaygın belirti ise konuşma yeteneğinin kaybıdır.

 

NASIL TEŞHİS EDİLİR

İnmenin hangi nedenle meydana geldiği önemlidir. Uzman bir doktor daha ilk muayenede nedenin kanama mı yoksa tıkanma mı olduğunu kolayca ayırır. Gerekirse kan sayımı, trombosit sayımı, pıhtılaşma testleri, kan şekeri, beyin BT veya MRI gibi incelemelerden de yararlanır. Önemli olan, inmenin nedeni ve kaynağıdır.

 

HAZIRLAYICI NEDENLER

İnmeyi kolaylaştıran nedenleri bilirseniz, genetik riskiniz olsa bile bu sorunu kendinizden uzak tutabilirsiniz. Araştırmalar herhangi bir kalp hastalığı olan kişide, inme riskinin 2 kat daha fazla olduğunu gösteriyor. Koroner kalp hastalığı, konjestif kalp yetmezliği veya hipertansif kalp hastalığı olanlarda inme riski artıyor. Kalp ritim bozuklukları, özellikle "Atriyal Fibrasyonu" olanlarda bu risk daha da çoğalıyor. Doğumsal kalp hastalıklarının da bu riski yükselttiği biliniyor.

 

SİGARA FAKTÖRÜ

Sigara çok önemli bir risk faktörüdür. Sigara içenlerde içilen sigaranın sayısı ve içme süresiyle orantılı olarak inme olasılığı yükseliyor. Sigara bırakılınca bu risk ortalama 5 yıl sonra normale dönüyor.

 

YÜKSEK KOLESTEROL

Boyun anadamarı -Karotis arteri- yüksek kolesterolü olanlarda plaklarla daralabiliyor, bu plaklardan kopan parçalar beyin damarlarını tıkayabiliyor. İyi planlanmış bir kolesterol tedavisi ile risk belirgin olarak azalıyor.

 

ŞEKERLİLER DİKKAT

Şeker hastalığı olanların inme geçirme olasılığı daha fazladır. Özellikle kan şekeri yüksekliğini önemsemeyen, diyabetini iyi izlemeyenlerde yüksek risk vardır. Hipertansiyonu olanlarda özellikle kanama ile ilişkili inme riski artıyor. Şişmanlarda, doğum kontrol hapı kullananlarda da inme riski fazladır. Daha önceden inme veya geçici iskemik atak yaşamış olanlar bu dikkatlerini daha da arttırmalıdır.

 

NE YAPACAKSINIZ

İnme, bir insanın yaşayabileceği en ağır sağlık problemlerinden biridir. Hangi yaşta oluşursa oluşsun yaşam kalitesinin üzerine düşmüş koyu bir gölge gibidir. Yakalananlara da, onun bakımını üstlenenlere de zor günler geçirtir. Bu önemli sağlık sorunu ile karşılaşmanızı kolaylaştıracak etkenlerden uzak durmaya ve varsa risklerinizi azaltmaya ve en iyi şekilde kontrol altında tutmaya bakın. Sağlık sorunlarının çoğu gibi inmenin de önlenebilir bir problem olduğunu unutmayın.

 

BİR SORU

İNME BELLEK KAYBI YAPAR MI

Damarsal nedenlere bağlı bellek kayıpları arasında inme önemli bir yer tutmaktadır. İnme sorunu yaşayan hastaların önemli bir kısmı bellek sorunu da yaşamaktadır. Başarılı ve iyi yönetilmiş bir inme tedavisi, inme sonrası yaşanan bellek kayıplarını belirli bir ölçüde azaltmaktadır. Tekrar eden ve beyinde değişik bölgelerde hücre ölümlerine ve infarktlara yol açan inme atakları sonrasında demans -bunama- tablosu gelişebilir. Bu yönüyle de inmelerin tekrarlanmasını önlemek, kişinin yaşam kalitesi açısından büyük önem taşır.

 

BİR BİLGİ

RİSK FAKTÖRLERİ

Aile hikayesi

Kalp hastalıkları

Şeker hastalığı

Hipertansiyon

Geçirilmiş inme atakları

Sigara kullanımı

Şişmanlık

Doğum kontrol hapları

Kolesterol yüksekliği

Hareketsiz yaşam tarzı

Ürik asit fazlalığı

Alkol kullanımı

Homosistein fazlalığı

İngiltere Zihin Sağlığı Vakfı Araştırma Direktörü Dr. Courtney Van de Weyer diyor ki: “İnsanların son zamanlarda edindikleri fast food türü beslenme alışkanlıkları dengeli ve sağlıklı olmaktan çıktı. Araştırmaya göre, yemlerde kullanılan katkı maddeleri ve tarım ilâçları, hayvan organizmasında değişikliğe yol açıyor. Bu sebeple de insanlar, Omega 6 adlı yağ asidini, Omega 3’ten çok daha fazla tüketir hâle geliyor. Bu dengesizliğe vitamin ve mineral eksikliği de eklenince, hafıza problemleri ve depresyon ortaya çıkıyor. Daha ileri dönemlerde ise alzheimer ve şizofreni belirtileri ortaya çıkmaya başlıyor.”

FAYDALI OLANLAR :

Lifli sebzeler,
Tohumlar ve fındık,
Buğday, kepek,
Organik yumurta,
Doğal yetişen balıklar,
Meyveler.

ZARARLI OLANLAR :

Kızartılmış fast food yiyecekler,
Rafine edilmiş ve işlenmiş besinler,
Fazla çay ve kahve,
Besinlere konulan bazı ek maddeler,
Tarım ilâcı kalıntısı olan besinler,
Alkol, şeker.

Meyve Suyu Yağ Yapıyor!

Son yıllarda hayatın hızlanması, beslenmemizi de hızlandırdı. Beslenirken yaptığımız yanlışlar ve günlük gıda tüketimimizdeki karmaşa da şişmanlığı, buna bağlı hastalıkları gündeme getirdi. Su içme alışkanlığımız bile değişti. Acıbadem Kadıköy Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Şengül Sangu Talak, eskiden sadece hafta sonu tüketilen kolalı içecekler ve meyve suyunun aşırı tüketilmesinin vücutta aşırı miktarda boş enerji alımına ve böylece yağlanmaya yol açtığını söyledi. Talak, “Günde 1,5-2 litre su içilmesini sağlık açısından öneriyoruz. Ancak zayıflamak için bize gelenlerin çoğu su yerine günde 1,5 litre kolalı içecek veya meyve suyu içtiklerini, bir bölümü neredeyse hiç su içmediklerini söylüyor” dedi.
Oysa sağlığın korunmasında ve sağlıklı beslenme programı uygulanmasında suyun vazgeçilmez bir yeri olduğunu anlatan Dyt. Şengül Sangu Talak, “Beslenmedeki hatalarımızla ve su içmeyerek metobolizma dengemizi bozup sadece daha fazla yağlanıyoruz. Günde 3 ana, 3 ara düzenli öğün tüketmek, 1,5-2 litre su içmek ve gün içinde bulduğumuz her fırsatta hareket edip düzenli egzersiz yapmak sağlıklı bir kiloda kalmanın altın formülü” diye konuştu.

Hamileler Yüksek Kalori Alıyor
Beslenme anne karnında, beslenme hataları da hamilelikte başlıyor. Kadınlar yıllar boyu gıda tüketimi konusunda kendilerine aşırı yasaklar koyarak yaşıyor. Hamilelikte de yiyemedikleri ne varsa tüketiyorlar. Hem aşırı kilo alıyorlar, hem de bebeklerinin de şişmanlığa elverişli bir vücut yapısıyla doğmasına yol açıyorlar. Şişman çocukların ilerde diyabet ve kalp, damar hastalıkları riski de artıyor. Bu nedenle kadınların uzun vadeli yatırımcı gibi hareket etmelerini öneren Acıbadem Kadıköy Hastanesi Dyt. Şengül Sangu Talak, “Kötü beslenme ve kısa sürede çok yüksek kaloriler alma ya da tam tersi düşük kalorili diyet yapıp kısa zamanda çok kilo vermek zararlı bir yatırım türü. Uzun vadede istikrarlı bir şekilde beslenmelerine yatırım yapmalılar” dedi. Hızlı kilo kaybetmek metabolizma hızını düşürüyor. Egzersiz yapılmaması da kas kaybına yol açıyor. Yağın artmasında en büyük etken, suyun yerine boş enerji aldıran şekerli içeceklerin konulması, sabah kahvaltısına yağlı poaçalarla başlanması veya kahvaltının hiç yapılmaması, hazır döner, köftelerin çok tüketilmesi, yağ içeriği çok yüksek besinlerin alınması...


400 Gramlık Elma Yemeyin
Beslenme programlarında önerilen meyve tüketiminde de hatalar var. Diyet yapıyorum diye gün boyunca bir tanesi 400 gram gelen elmaların tüketilmesinin vücuda sadece yağ kazandıracağına dikkati çeken Talak şunları söyledi: “Bu büyük elmalardan oturup bir sepet yemek zayıflamaya yardımcı olmaz. Aksine öğünleri bölerek ve küçük meyveler tüketerek yemek metabolizmayı hızlandırır. Bir porsiyon meyve tüketin derken biz 400 gramlık dev elmaları değil, 100 gramlık küçük elmaları kastediyoruz.” Aynı şekilde taze sıkılmış meyve suları da kilo aldırıyor. Çünkü bir bardak meyve suyu, 4-5 portakalın sıkılmasıyla elde ediliyor. Onun yerine bir orta boy portakalı yemek, posa alınacağı için sindirime de yardımcı oluyor.